کامیون برقی CATL؛ باتری قابل‌تعویض در پنج دقیقه
CATL سامانه‌ای دوگانه برای کامیون‌های سنگین معرفی کرده که باتری اصلی آن در ایستگاه قابل‌تعویض است. شبکه QiJi و چهار مدل تخصصی Tectrans II نیز برای پشتیبانی از کاربری‌های گوناگون معرفی شده‌اند.
کامیون برقی CATL با سامانه‌ای معرفی شده که باتری اصلی قابل‌تعویض را در کنار یک باتری کمکی ثابت به کار می‌گیرد. این شرکت چینی در ۳۰ مهر ۱۴۰۵ از فناوری «بردافزای دوگانه»، برنامه گسترش ایستگاه‌های تعویض باتری و چهار مدل تخصصی Tectrans II خبر داد. هدف این مجموعه، کاهش توقف برای شارژ و متناسب‌کردن کامیون برقی با نیازهای متفاوت حمل‌ونقل سنگین است.
کامیون برقی CATL؛ باتری دوگانه چه تغییری ایجاد می‌کند؟
در این چیدمان، بسته اصلی زیر شاسی نصب می‌شود و قابلیت تعویض دارد. ظرفیت آن در دو گزینه ۴۳۲ و ۵۱۳ کیلووات‌ساعت ارائه می‌شود. CATL می‌گوید این باتری می‌تواند به‌جای خرید، به‌صورت اجاره‌ای در اختیار مالک قرار بگیرد؛ روشی که بنا بر توضیح شرکت، هزینه اولیه تهیه کامیون را کاهش می‌دهد.
باتری دوم، بسته‌ای ثابت با ظرفیت ۷۷ کیلووات‌ساعت است که نقش منبع انرژی کمکی را دارد. وجود این بسته در کنار باتری اصلی، بخشی از طراحی دوگانه سامانه است. طبق توضیح شرکت، این ترکیب اجازه می‌دهد باتری اصلی تا ۵ درصد تخلیه شود، بدون آن‌که افت شارژ آن به نگرانی اصلی تبدیل شود. اطلاعات منتشرشده، جزئیات بیشتر درباره مدیریت انرژی میان دو بسته را شرح نمی‌دهد.
مزیت عملیاتی مورد تأکید CATL، امکان تعویض باتری اصلی در ۵ دقیقه است. این راهکار به ایستگاه سازگار نیاز دارد و جایگزین مستقیمی برای شارژ در هر محل محسوب نمی‌شود. در مسیرهایی که شبکه تعویض در دسترس باشد، کوتاه‌شدن زمان توقف می‌تواند برای ناوگانی که کامیون‌هایش پیوسته در حال کار هستند اهمیت داشته باشد.
شرکت همچنین صرفه‌جویی بیش از ۶۸٬۷۰۰ دلار را در یک دوره سه‌ساله برای مالکان محاسبه کرده است. این رقم، برآورد اعلام‌شده از سوی CATL است؛ بنابراین نباید آن را نتیجه‌ای یکسان برای تمام خودروها و ناوگان‌ها دانست. مسیرهای پیمایش، دسترسی به ایستگاه‌ها و شیوه استفاده از باتری اجاره‌ای می‌توانند در ارزیابی هزینه مؤثر باشند، اما جزئیات فرض‌های محاسباتی در اطلاعات خبر نیامده است.
استاندارد باتری‌ها و برنامه شبکه QiJi
شبکه اختصاصی تعویض باتری CATL با نام QiJi معرفی شده است. برای سازگاری بهتر با ابعاد شاسی، دو اندازه باتری در نظر گرفته شده: کد ۲۶۰ با ظرفیت ۴۳۲ کیلووات‌ساعت برای فاصله محوری ۳٬۸۰۰ میلی‌متر و کد ۳۰۰ با ظرفیت ۵۱۳ کیلووات‌ساعت برای فاصله محوری ۴٬۲۰۰ میلی‌متر. در نتیجه، انتخاب بسته فقط به ظرفیت انرژی مربوط نیست و تناسب آن با خودرو نیز اهمیت دارد.
به گفته شرکت، پنج مسیر اصلی ترانزیتی زیر پوشش این شبکه قرار دارند و بیش از پنج میلیون کیلومتر کارکرد ثبت کرده‌اند. برنامه اعلام‌شده برای گسترش زیرساخت، راه‌اندازی ۹۰۰ ایستگاه تا پایان سال ۲۰۲۶ و رسیدن به ۲ هزار جایگاه تا سال ۲۰۲۷ است. هدف نهایی نیز ایجاد ۱۰ هزار جایگاه در شاهراه‌های اصلی عنوان شده است. این موارد برنامه‌های توسعه‌اند و به‌تنهایی به معنای پوشش کامل همه مسیرها نیستند.
هم‌زمان با معرفی سامانه، ۱۴ مجموعه بزرگ تجاری و لجستیکی از جمله SF اکسپرس، ZTO اکسپرس و YTO اکسپرس سفارش اولیه‌ای به حجم ۱۳ هزار دستگاه با CATL امضا کرده‌اند. این سفارش‌ها نشان می‌دهد طرح برای استفاده ناوگانی هم مطرح شده است؛ اما خبر جزئیات زمان تحویل، ترکیب سفارش یا محل استقرار خودروها را مشخص نمی‌کند.
چهار مدل Tectrans II برای کاربری‌های متفاوت
CATL در کنار سامانه باتری، چهار گونه تازه از خانواده Tectrans II را معرفی کرده است. تفاوت اصلی آن‌ها به وزن، شکل و ظرفیت باتری، نوع مسیر و نیاز به فضای بار مربوط می‌شود:
- اولترا لایت: برای مسیرهای کوتاه و حمل بار استاندارد طراحی شده است. وزن پایین‌تر آن با هدف افزایش ظرفیت بارگیری در نظر گرفته شده است.
- اولترا تین: ضخامت باتری در این مدل از ۸۶۰ به ۵۸۰ میلی‌متر کاهش یافته است. این نسخه برای کامیون‌های کمپرسی و عمرانی معرفی شده و امکان نصب محفظه بار تا طول ۸٫۸ متر را فراهم می‌کند.
- فاصله محوری کوتاه: ابعاد ۳٬۳۵۰ میلی‌متری آن برای هماهنگی با شاسی کامیون‌های دیزلی در نظر گرفته شده و کاربرد هدف آن تردد در مناطق کوهستانی و بنادر است.
- دوربرد: این نسخه از باتری ۷۶۰ کیلووات‌ساعتی، برد بیش از ۶۰۰ کیلومتر و سامانه ولتاژ بالای ۸۰۰ ولتی بهره می‌برد و برای مسیرهای طولانی ترانزیتی معرفی شده است.
این تنوع نشان می‌دهد که CATL برای همه مأموریت‌ها یک نوع باتری و شاسی را پیشنهاد نمی‌کند. وزن کمتر، فضای نصب بار، ابعاد متناسب با مسیر و توان پیمایش طولانی، هرکدام در یکی از مدل‌ها برجسته شده‌اند. برای مقایسه دقیق عملکرد، اطلاعاتی مانند وزن نهایی کامیون و شرایط آزمون لازم است که در شرح منتشرشده ارائه نشده‌اند.
پیشینه CATL و جایگاه کامیون‌های سنگین برقی
CATL در این خبر از تأمین‌کننده باتری فراتر می‌رود و راهکاری شامل باتری، تعویض و شبکه ایستگاه‌ها معرفی می‌کند. اهمیت چنین مدلی در کامیون‌های سنگین فقط به میزان انرژی ذخیره‌شده محدود نیست: زمان توقف، سازگاری باتری با شاسی و دسترسی به محل تعویض نیز بر امکان استفاده روزمره اثر می‌گذارند.
طبق آمار نقل‌شده در خبر، سهم کامیون‌های سنگین برقی از بازار چین از ۵٫۲ درصد در سال ۲۰۲۲ به بیش از ۵۰ درصد در سپتامبر ۲۰۲۶ رسیده است. CATL همچنین اعلام کرده برای بیش از ۴۳۰ هزار کامیون سنگین باتری تأمین کرده و سهمی ۷۰ درصدی از این بازار جهانی دارد. این ارقام، داده‌های اعلام‌شده درباره بازار و فعالیت شرکت هستند و به‌تنهایی نتیجه عملکرد هر مدل یا سامانه تازه را مشخص نمی‌کنند.
این خبر برای بازار ایران و مالکان کامیون چه معنایی دارد
خبر درباره فناوری و برنامه زیرساختی CATL در چین است و در اطلاعات منتشرشده، عرضه کامیون‌ها یا شبکه QiJi در ایران تأیید نشده است. بنابراین برای خریدار ایرانی فعلاً نمی‌توان از دسترسی قطعی به محصول، ایستگاه تعویض یا خدمات پس از فروش آن نتیجه‌گیری کرد. برنامه توسعه شبکه در چین را نیز نباید با پوشش خدمات در ایران یکی دانست.
برای ناوگان حمل‌ونقل، نکته مهم آن است که مزیت تعویض سریع تنها زمانی معنا دارد که مسیرهای کاری با ایستگاه‌های سازگار پوشش داده شوند. خریدار تجاری باید علاوه بر ظرفیت باتری، سازگاری با شاسی، دسترسی به بسته جایگزین و پشتیبانی خدماتی را بررسی کند. درباره شرایط قرارداد اجاره باتری و هزینه‌های نگهداری نیز جزئیات کاملی در خبر ارائه نشده است.
برای مالکان خودروهای چینی در ایران، این موضوع بیشتر نمونه‌ای از تغییر فناوری در بخش حمل‌ونقل سنگین است و ارتباط مستقیمی با قطعات یا خدمات خودروهای سواری ندارد. بااین‌حال، خبر یادآوری می‌کند که در خودروهای برقی، زیرساخت و پشتیبانی به‌اندازه مشخصات خود وسیله اهمیت دارند. پیش از خرید هر کامیون برقی، بررسی وضعیت خدمات و قطعات در بازار محل استفاده ضروری است؛ در این خبر اطلاعاتی درباره فراهم‌بودن چنین امکاناتی در ایران وجود ندارد.
جمع‌بندی
فناوری بردافزای دوگانه CATL، باتری اصلی قابل‌تعویض را با یک بسته کمکی ثابت ترکیب می‌کند و امکان تعویض بسته اصلی را در ۵ دقیقه فراهم می‌سازد. استانداردهای متناسب با فاصله محوری، برنامه توسعه QiJi و چهار مدل تازه Tectrans II اجزای دیگر این طرح هستند. ظرفیت باتری‌ها و هدف‌های شبکه، ابعاد برنامه اعلام‌شده را نشان می‌دهند؛ اما نتیجه اقتصادی و عملی آن به شرایط ناوگان و دسترسی واقعی به زیرساخت وابسته است. عرضه و پشتیبانی این سامانه در ایران نیز در اطلاعات منتشرشده تأیید نشده است.
پرسش‌های پرتکرار
فناوری بردافزای دوگانه CATL چیست؟
این سامانه باتری اصلی قابل‌تعویض با ظرفیت ۴۳۲ یا ۵۱۳ کیلووات‌ساعت را با یک باتری ثابت کمکی ۷۷ کیلووات‌ساعتی ترکیب می‌کند.
تعویض باتری اصلی کامیون CATL چقدر زمان می‌برد؟
طبق اعلام CATL، تعویض باتری اصلی در ۵ دقیقه انجام می‌شود.
باتری‌های قابل‌تعویض CATL چه ظرفیت‌هایی دارند؟
دو ظرفیت ۴۳۲ و ۵۱۳ کیلووات‌ساعت معرفی شده‌اند. آن‌ها به‌ترتیب با کدهای ۲۶۰ و ۳۰۰ و فاصله‌های محوری متفاوت هماهنگ هستند.
CATL چه برنامه‌ای برای توسعه ایستگاه‌های تعویض باتری دارد؟
برنامه اعلام‌شده شامل ۹۰۰ ایستگاه تا پایان ۲۰۲۶، ۲ هزار جایگاه تا سال ۲۰۲۷ و هدف نهایی ۱۰ هزار جایگاه در شاهراه‌های اصلی است.
آیا کامیون‌های برقی CATL در ایران عرضه می‌شوند؟
اطلاعات منتشرشده عرضه یا پشتیبانی این کامیون‌ها در ایران را تأیید نمی‌کند و درباره دسترسی به شبکه QiJi در ایران نیز جزئیاتی ندارد.
دیدگاه‌ها و پرسش‌ها
تجربه‌تان را با دیگران به اشتراک بگذارید یا سؤال فنی بپرسید؛ کارشناسان اُیدک پاسخ می‌دهند.
اولین نفری باشید که درباره این مطلب نظر می‌دهد یا سؤال می‌پرسد.